English
سه شنبه، ۳۰ مرداد ۱۳۹۷, ۰۸:۱۳
به پایگاه خبری تحلیلی فولاد خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 

اخبار

آب و صلح خاورميانه

پايگاه خبري فولاد ايران - دراجلاس جهاني توسعه پايدار در يوهانسبورگ، معضل آب به‌عنوان يكي از چالش‌هاي فرامرزي جهان مطرح شده است. دسترسي به آب آشاميدني سالم براي امنيت انساني و توسعه پايدار ضروري است و هنوز ۲/۱ميليارد نفر به آب آشاميدني سالم دسترسي ندارند، ۴/۲ ميليارد نفر از خدمات تصفيه آب محرومند و اگر در اين زمينه تلاشي فوري صورت نگيرد، در سال ۲۰۲۵، چهارميليارد نفر دسترسي كافي به‌آب قابل شرب نخواهند داشت.

همچنين ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺷﯿﺮﯾﻦ و در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ آب و ﺑﺤﺮان ﺳﯿﺎﺳﯽ در ﺑﺴـﯿﺎري از ﮐﺸـﻮرﻫﺎ ﺑـﻪ‌ﺻـﻮرت ﯾﮏ ﻣﻌﻀﻞ ﺟﺪي در آﻣﺪه اﺳﺖ، ﺑﻪ‌ﻃﻮري ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ رﺷﺪ اﯾﻦ ﮐﺸـﻮرها را ﺗﺤـﺖ الشعاع ﻗـﺮار دهد. ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و آﻣﺎر اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻋﻤﺮان ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ، ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﻧﯿﻤﯽ از ﺟﻤﻌﯿـﺖ ﺟﻬـﺎن ﺑـﺮاي رﻓـﻊ ﻧﯿﺎزﻫـﺎي اوليه ﺧـﻮد، ﺑـﻪ آب ﮐـﺎﻓﯽ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻧﺪارﻧﺪ.

اﮐﻨﻮن ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﻧﻔﺮ ﯾﻌﻨﯽ ﯾﮏ ﺷﺸﻢ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺟﻬﺎن و ﯾـﮏ ﻧﻔـﺮ از ﻫـﺮ ـﻨﺞ ﻧﻔـﺮ در جهان در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺑﻪ آب ﺳﺎﻟﻢ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻧﺪارﻧﺪ. به اين ترتيب امروزه، عدم دسترسي به آب شيرين در زمره يكي از مهم‌ترين چالش‌هاي زيستي براي كشورها علي الخصوص در منطقه خشك خاورميانه تعريف مي‌شود.

در مناطق خشك جهان از جمله خاورميانه و ايران، آب منبع حياتي و استراتژيك بشمار مي‌رود. به‌عنوان مثال، با نگاهي به‌ تاريخ مي‌توان ملاحظه كرد كه بنا به گفته جغرافيدان امريكايي «آرون ولف» نخستين منازعه آبي در جهان به 4500 سال قبل بين دو كشور منطقه غرب آسيا در عراق كنوني به وقوع پيوسته و در ابتداي انقلاب اسلامي ايران، جنگ بزرگ منطقه بين ايران و عراق نيز با اعتراض به قرارداد آبي اروندرود بين دو كشور (قرارداد 1975 الجزاير) توسط صدام  شروع شد.
در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎورﻣﯿﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﻢ آب ﺟﻬﺎن ﺑﻪ‌ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود، ﺷﻤﺎر ﻣﻮاردي ﮐﻪ آب ﯾﮏ دﻟﯿﻞ ﻣﻬﻢ ﺑﺮاي ﺑﺮوز اﺧﺘﻼف ﯾﺎ ﻣﻨﺎزﻋﻪ ﺷﺪه، ظاهراً در ﺣﺎل اﻓﺰاﯾﺶ اﺳﺖ. به طوري كه در سال‌هاي اﺧﯿﺮ ﻣﯿﺎن ﺗﺮﮐﯿﻪ، ﺳﻮرﯾﻪ و ﻋﺮاق ﺑﺮ ﺳﺮ ﻓﺮات؛ ﻣﯿﺎن اردن، اﺳﺮاﺋﯿﻞ و ﻟﺒﻨﺎن ﺑﻪ‌دﻟﯿﻞ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ رود اردن، ﻣﯿﺎن اﯾﺮان و اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﺮ ﺳﺮ رود هيرمند و ﻣﯿﺎن 9 كشور  ﺳﺎﺣﻠﯽ رود ﻧﯿﻞ اﺧﺘﻼﻓﺎت در ﺣﺎل اﻓﺰاﯾﺶ اﺳﺖ. ﺑﺮاﺳﺎس آﻣﺎر ﻓﺎﺋﻮ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ 14 درصد ﻣﺴﺎﺣﺖ ﮐﺮه زﻣﯿﻦ را ﺑﻪ‌ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده ﺗﻨﻬﺎ 2 درصد از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب را در اﺧﺘﯿﺎر دارد.
مسأله آب در خاورميانه همواره يكي از مسائل مورد بحث در مناقشات بوده كه برخي از دلايل آن عبارتند از:
1-
بخش زيادي از آب‌هاي موجود در منطقه، در خارج از كشورهاي استفاده‌كننده از آن سرچشمه مي‌گيرد. 2- همكاري كشورها در استفاده از منابع آبي مشترك از مشكل‌ترين موارد مناقشه بين آنها بوده است كه البته ناشي از خصوصيات بين‌المللي بودن اين منابع و محدود بودن مقررات و وجود معدود پيمان‌هايي در مورد چگونگي استفاده از آنها بوده است.
با توجه به موارد فوق خاورميانه با مشكلات متفاوتي مواجه بوده‌ كه نيازمند دستيابي به راه حل سريع هستند. از جمله: تدوين حقوق ويژه آب، چگونگي توزيع اين گونه آب‌ها در بخش‌هاي مختلف، كاهش مرغوبيت آب‌هاي سطحي به‌دليل استفاده غيرصحيح و انشعاب غيراصولي در نزديكي سرچشمه‌ها و استفاده بيش از اندازه و نيز آلوده شدن آنها، كه همگي اين معضلات بايد توسط دولت‌هاي مربوط  حل و رسيدگي شود.
برخي معتقدند آب بيش از آن كه مظهر جنگ و تضاد باشد مي‌تواند به نماد مشاركت، همكاري و صلح بين دولت‌ها و ملت‌ها تبديل شود. لذا نقش «ديپلماسي» در حل و فصل معضلات در حوضه‌هاي آبريز مشترك و دسترسي همگاني به آب‌هاي مورد نياز يكي از اساسي‌ترين راه حل‌ها است. به همين منظور امروزه علم «هيدروپليتيك»، ناظر بر تنش‌هاي آبي قرار گرفته و آن را مورد مطالعه قرار مي‌دهد و به نوعي مباحثي را كه در پيوند با همزيستي و تعامل با كشورها بر سر منابع آب مشترك است  مورد توجه قرار مي‌دهد و اين توانايي را دارد كه بتواند در توليد ادبياتي به كار رود كه به همزيستي كشورها كمك كند.
با عنايت به هزينه‌هاي بسيار بالاي جنگ و اهميت صلح در دنياي كنوني، دستگاه ديپلماسي كشورمان مي‌تواند با برنامه‌ريزي دقيق و توجه به اهداف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و همچنين با استفاده از قوانين حقوق بين‌الملل و ديپلماسي فعال به‌دنبال نظام مند كردن بهره‌برداري از آب‌هاي مشترك، تدوين اصول و قواعدي براي بهره‌مندي مناسب از آب‌هاي مرزي و جلوگيري از آلودگي و محافظت از آن به‌عنوان بخشي از محيط زيست منطقه‌اي، همكاري ويژه با كشورهاي درگير داشته و نقشي فعال ايفا نمايد تا بتواند نماد «صلح و دوستي» در منطقه خشك خاورميانه باشد.

سيد مرتضي حسيني

ايران آنلاين

۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ ۱۱:۲۷
تعداد کلیک: ۷۹

نظرات بينندگان

میانگین امتیاز کاربران: 0.0  (0 رای)

امتیاز:
 
نام فرستنده: *
پست الکترونیک:  
نظر: *
 
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500  


کلیه حقوق این سایت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی فولاد (ایفنا) به شماره ثبت 29568/91 از وزارت ارشاد اسلامی می باشد.
برداشت مطالب بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد.
 Error!
Attention

An error has occurred in this page or site is temporary down for update.

سایت به دلیل انجام عملیات به روز رسانی یا بروز خطا برای لحظاتی در دسترس نیست