پایگاه خبری فولاد ایران - در عصری که رقابت ژئواکونومیک بر روابط بینالملل سایه افکنده، مدیریت پایدار و مقاوم سیستمهای مواد به یک ضرورت حیاتی و در عین حال زمینهای امیدوارکننده برای همکاری تبدیل شده است. طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد، مواد اولیه، ستون فقرات تحولات فناورانه امروز، از انرژیهای تجدیدپذیر و وسایل نقلیه الکتریکی تا مراکز داده، هستند. با این حال، دستیابی به آنها با یک «سهگانه چالشبرانگیز» مواجه است: نااطمینانی فزاینده در تأمین (ناشی از محدودیتهای تجاری و رقابت ژئوپلیتیک)، رکود در بهرهوری مواد، و تأثیرات مخرب زیستمحیطی که بیش از نیمی از انتشار گازهای گلخانهای جهانی را شامل میشود.
پاسخ به این چالشهای پیچیده، دیگر در انزوا ممکن نیست. کارشناسان بر این باورند که آیندهای تابآور و پایدار مستلزم شکلگیری ائتلافهای نوین بینالمللی است که فراتر از اختلافات، بر منافع مشترک سیارهای تمرکز کنند. محور این همکاری باید بر چند رکن استوار باشد:
اول، همکاری منطقهای به عنوان سنگ بنای عمل. همسایگانی که زنجیره تأمین و چالشهای زیستمحیطی مشترک دارند، میتوانند با هماهنگسازی استانداردها و آزمایش راهحلها، الگویی عملی و قابل اعتماد برای همکاری گستردهتر جهانی بیافرینند. ابتکاراتی مانند چارچوب اقتصاد چرخشی آسهآن نمونهای از این رویکرد هستند.
دوم، شفافیت و قابلیت ردیابی در سراسر زنجیره ارزش. توسعه «گذرنامههای دیجیتال محصول»، مانند آنچه برای باتریها در حال اجراست، میتواند اطلاعاتی قابل اعتماد درباره منشأ مواد، تأثیرات اجتماعی-زیستمحیطی و محتوای بازیافتی ارائه دهد. این شفافیت، اعتماد بین بازیگران جهانی را تقویت و سرمایهگذاری در مواد پایدار را تسهیل میکند.
سوم، ایجاد چارچوبهای اندازهگیری و اهداف مشترک جهانی. پراکندگی دادهها و استانداردهای ناهمگون، هرگونه تلاش برای مدیریت مؤثر مواد را تضعیف میکند. تعریف «اهداف مبتنی بر علم برای استفاده از منابع» (در حکم «خالص صفر برای مواد») و ایجاد سیستمهای گزارشدهی هماهنگ، یک قطبنمای روشن برای سیاستگذاران و صنعت در سراسر جهان فراهم خواهد آورد.
چهارم، نهادسازی و تأمین مالی مشترک. پیشنهادهایی مانند ایجاد یک «صندوق اعتماد سیارهای برای مواد معدنی» میتواند با الگوگیری از مکانیزمهای حفاظت از داراییهای جهانی، دسترسی عادلانه به مواد حیاتی گذار انرژی را بر پایه اصول پایداری و همکاری—و نه انحصار و رقابت—ضمانت کند.
پنجم، تسریع گذار به اقتصاد چرخشی و مواد نو. این امر مستلزم سرمایهگذاری مشترک در زیرساختهای منطقهای بازیافت، اصلاح مقررات برای تسهیل تجارت مواد بازیافتی («مسیرهای سبز»)، و توسعه مواد جایگزین پایدار (مانند جلبک دریایی و الیاف طبیعی) است. همکاری در زمینه استانداردها و انتقال فناوری، به ویژه برای توانمندسازی کشورهای در حال توسعه، در این زمینه کلیدی است.
در نهایت، اگرچه بستر ژئوپلیتیک کنونی پرتنش است، ولی ضرورت مقابله با چالشهای سیارهای—از تغییرات اقلیمی تا فرسایش تنوع زیستی—امری است که سرنوشت همه ملتها را به هم گره زده است. سیستم مواد، دقیقاً نقطه تلاقی این ضرورتها و فرصتهاست. سالهای پیش رو آزمایشی تعیینکننده برای اراده جامعه جهانی خواهد بود تا با عبور از رقابتهای کوتاهمدت، همکاریهای نهادینه و مؤثری را برای ساختن بنیادی پایدار برای تمدن آینده خود رقم بزند.
منبع: Weforum