پایگاه خبری فولاد ایران - صنعت نفت مکزیک، که سالهاست با مشکلات ساختاری، بدهیهای کلان و افت تولید دستوپنجه نرم میکند، اکنون با چالشی جدید روبهرو شده است: بازگشت تدریجی نفت ونزوئلا به بازار و رقابت مستقیم با نفت سنگین مکزیک، آن هم در شرایطی که تحولات ژئوپلیتیکی ناشی از مداخله آمریکا، چشمانداز انرژی منطقه را بیثبات کرده است.
به گزارش الجزیره، شرکت دولتی پمکس (Pemex) بیش از دو دهه است که در افزایش تولید ناکام مانده و همزمان بدهیای حدود ۱۰۰ میلیارد دلار را حمل میکند. کاهش سرمایهگذاری، نبود نگهداری کافی از زیرساختها و فشارهای مالی، ایمنی کارکنان و جوامع اطراف را به خطر انداخته است. نمونه بارز آن انفجار مجتمع پتروشیمی پاخاریتوس در سال ۲۰۱۶ بود که دهها کشته و زخمی برجای گذاشت؛ حادثهای که ریشه آن در فرسودگی تأسیسات و کاهش دورههای تعمیر و نگهداری دانسته میشود.
این مشکلات تنها به ایمنی محدود نیست. نشتهای مزمن نفت، آلودگی خاک، افزایش انتشار متان و آسیب به حیات دریایی، پمکس را به نمادی از بحران زیستمحیطی در مناطق نفتخیز مکزیک تبدیل کرده است.
با وجود ذخایر عظیم نفتی، مکزیک همچنان به واردات فرآوردههای پالایششده و گاز طبیعی از آمریکا وابسته است. تولید داخلی سوخت حدود ۲۱ درصد کمتر از تقاضاست و این شکاف، حتی با فعالیت نزدیک به ظرفیت کامل پالایشگاهها، در حال افزایش است. این وابستگی، آسیبپذیری مکزیک را در برابر نوسانات سیاسی و اقتصادی آمریکا تشدید کرده است.
تحولات اخیر در ونزوئلا و احتمال افزایش صادرات نفت این کشور، چالش تازهای برای پمکس ایجاد کرده است. نفت ونزوئلا و مکزیک هر دو سنگین هستند و پالایشگاههای ساحل خلیج آمریکا برای همین نوع نفت طراحی شدهاند. در نتیجه، رقابتی شکل میگیرد که در آن «تخفیف بیشتر» میتواند تعیینکننده دسترسی به ظرفیت پالایشی باشد.
حدود ۶۰ درصد صادرات نفت خام پمکس به آمریکا میرود. در گذشته، تحریمها مانع ورود گسترده نفت ونزوئلا به این بازار بود، اما با تغییر شرایط، این محدودیتها در حال کمرنگ شدن است. به گفته کارشناسان، در صنعت نفت، ملاحظات سیاسی اغلب در برابر ثبات و امنیت سرمایهگذاری رنگ میبازد.
مکزیک از سال ۲۰۲۳ ارسال نفت به کوبا را — با عنوان «کمکهای بشردوستانه» — افزایش داده است. این اقدام، که از سوی دولتهای لوپز اوبرادور و سپس کلودیا شینباوم دفاع شده، تنشها با دولت ترامپ را تشدید کرده است. گزارشهایی از توقف این ارسالها در ژانویه منتشر شد، اما دولت مکزیک آن را تصمیمی «حاکمیتی» توصیف کرد.
در همین حال، بحران انرژی در کوبا عمیقتر شده و خاموشیهای گسترده، زندگی روزمره مردم را مختل کرده است. برخی تحلیلگران میگویند مکزیک به «شریان حیاتی» هاوانا تبدیل شده، اما با توجه به بحران مالی پمکس، تداوم این کمکها در هالهای از ابهام است.
اصلاحات قانونی سال ۲۰۲۵ جایگاه پمکس را از «شرکت دولتی تولیدمحور» به «شرکت دولتی عمومی» تغییر داد؛ تغییری که منافع عمومی را بر سودآوری اقتصادی مقدم میداند. با این حال، دولت بهخوبی میداند که بدون سرمایه بخش خصوصی، نجات پمکس تقریباً ناممکن است.
مشکل اینجاست که اصلاحات قضایی، عدم قطعیت حقوقی، بدهی حدود ۳۰ میلیارد دلاری پمکس به تأمینکنندگان و ریسک عدم پرداخت، بسیاری از شرکتها را برای سرمایهگذاری مردد کرده است. هرچند دولت در سال گذشته حدود ۲۳ میلیارد دلار به پمکس تزریق کرد، اما این حمایت سنگین پرسشهایی جدی درباره پایداری مالی دولت و قربانی شدن بخشهایی مانند آموزش، بهداشت و زیرساخت ایجاد کرده است.
در کنار همه اینها، سرقت سازمانیافته سوخت — موسوم به «واچیکول» — ضربهای جدی به اقتصاد انرژی مکزیک زده است. این پدیده از سرقت ساده از خطوط لوله فراتر رفته و به شبکهای پیچیده از جرایم سازمانیافته، شرکتهای فاسد و سوءاستفادههای مالیاتی تبدیل شده است. برآورد میشود مکزیک تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ میلیارد دلار از این محل ضرر کرده باشد؛ پولی که نهتنها از خزانه دولت کم شده، بلکه به قدرتگیری سیاسی و فساد گسترده دامن زده است.
صنعت نفت مکزیک در نقطهای بحرانی قرار دارد: بدهیهای عظیم، زیرساختهای فرسوده، وابستگی به واردات، رقابت فزاینده نفت ونزوئلا، تنش با آمریکا و فساد ساختاری، همگی فشار را بر پمکس افزایش دادهاند. دولت با تزریق منابع مالی و اصلاحات حقوقی تلاش میکند این غول نفتی را سرپا نگه دارد، اما پرسش اساسی همچنان پابرجاست: این حمایت پرهزینه تا چه زمانی قابل دوام است، و هزینه نجات پمکس را کدام بخشهای جامعه مکزیک خواهند پرداخت؟
منبع: Aljazeera