پایگاه خبری فولاد ایران - چین در سالهای اخیر بهطور فزایندهای در پی تقویت جایگاه بینالمللی یوان و کاهش سلطه تاریخی دلار آمریکا بر نظام مالی جهانی بوده است. شی جینپینگ بر ضرورت ساخت «یوانی قدرتمند» تأکید کرده که بتواند در تجارت، سرمایهگذاری و ذخایر ارزی جهان نقش گستردهتری ایفا کند. به گزارش نیوزویک، این هدف در شرایطی مطرح میشود که برخی تحلیلگران از افزایش نااطمینانی در سیاستهای مالی آمریکا سخن میگویند و معتقدند فضای ژئوپلیتیک کنونی فرصتهایی برای گسترش نقش یوان فراهم کرده است.
چین از نظر اقتصادی در موقعیت قابل توجهی قرار دارد. این کشور دومین اقتصاد بزرگ جهان از نظر تولید ناخالص داخلی اسمی و بزرگترین اقتصاد بر اساس برابری قدرت خرید است و سهم مهمی در رشد اقتصادی جهانی دارد. همچنین بزرگترین نظام بانکی جهان از نظر دارایی و بیشترین ذخایر ارزی را در اختیار دارد. با وجود این قدرت اقتصادی، یوان هنوز سهم بسیار محدودی در ذخایر ارزی جهان دارد و تنها حدود دو درصد از ذخایر بانکهای مرکزی را تشکیل میدهد، در حالی که دلار آمریکا همچنان بیش از نیمی از ذخایر جهانی را به خود اختصاص داده است.
مهمترین مانع در مسیر بینالمللی شدن یوان، ساختار کنترلشده نظام مالی چین است. یوان کاملاً قابل تبدیل نیست و دولت چین محدودیتهای سرمایهای گستردهای اعمال میکند. نرخ ارز نیز بهطور کامل توسط بازار تعیین نمیشود، بلکه تحت مدیریت دولت قرار دارد. ارزهایی که به جایگاه ذخیره جهانی دست یافتهاند معمولاً پشتوانه بازارهای سرمایه عمیق، شفاف و آزاد دارند و سرمایهگذاران خارجی میتوانند بدون محدودیت گسترده در آنها دارایی نگهداری کنند. در مورد چین، کمبود شفافیت نهادی، کنترلهای سرمایه و نگرانی درباره چارچوب حقوقی، اعتماد کامل سرمایهگذاران بینالمللی را محدود کرده است.
در عین حال، برخی تحولات جهانی میتواند به افزایش تدریجی سهم یوان کمک کند. کشورهایی که روابط تجاری گسترده با چین دارند یا در معرض تحریمهای غرب قرار گرفتهاند، تمایل بیشتری به استفاده از یوان در مبادلات خود نشان دادهاند. چین نیز طی سالهای اخیر دسترسی سرمایهگذاران خارجی به بازار اوراق بدهی خود را تا حدی تسهیل کرده است. با این حال، کارشناسان معتقدند این روند بیشتر به افزایش تدریجی سهم یوان در میان اقتصادهای نوظهور منجر میشود و بعید است در کوتاهمدت موقعیت دلار را بهطور جدی تهدید کند.
در مجموع، جاهطلبی چین برای ارتقای یوان به سطح یک ارز ذخیره اصلی جهانی با واقعیتهای ساختاری مهمی روبهروست. تحقق چنین هدفی مستلزم اصلاحات عمیق در آزادسازی مالی، کاهش کنترلهای سرمایهای، افزایش شفافیت و پذیرش نقش گستردهتر بازار در تعیین نرخ ارز است. این اصلاحات میتواند با اولویتهای داخلی چین در زمینه ثبات اقتصادی و سیاسی در تعارض قرار گیرد. از این رو، هرچند یوان احتمالاً جایگاه خود را در نظام مالی جهانی تقویت خواهد کرد، اما به چالش کشیدن برتری دلار آمریکا همچنان هدفی بلندمدت و دشوار به نظر میرسد.
منبع: Newsweek