پایگاه خبری فولاد ایران - آیا چین میتواند در رقابت هوش مصنوعی از آمریکا پیشی بگیرد؟ برخی تحلیلگران معتقدند در بازهای ۵ تا ۱۰ ساله، بخش بزرگی از جمعیت جهان ممکن است از «استک فناوری چینی» استفاده کنند، پیشبینیای که این هفته در برنامه «Squawk Box Europe» شبکه CNBC مطرح شد.
روری گرین، اقتصاددان ارشد چین در TS Lombard، گفت «انحصار ادراکشده» آمریکا در حوزه فناوری و هوش مصنوعی توسط چین شکسته شده و پیشرفت سریع پکن میتواند سلطه آمریکا را به چالش بکشد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که رقابت دو کشور برای توسعه «هوش مصنوعی عمومی» (AGI) — سطحی که ماشین به تواناییهای انسانی برسد — شدت گرفته است.
هوش مصنوعی پیشرو (Frontier AI)
سال ۲۰۲۵ زمانی بود که بسیاری در غرب توجه جدیتری به شرکتهای پیشروی چینی جلب کردند؛ بهویژه پس از جنجال بازار پیرامون DeepSeek و عرضه مدلهای متعدد از سوی غولهای فناوری داخلی.
با این حال، به گفته پل تریولو از DGA-Albright Stonebridge Group، هرچند شرکتهای چینی به آزمایشگاههای پیشرو مانند OpenAI، Anthropic و Google نزدیک شدهاند، اما هنوز عقبتر هستند.
مشکل بزرگ: توان پردازشی (Compute)
محدودیتهای صادراتی آمریکا بر دسترسی چین به پردازندههای پیشرفته Nvidia، سقف واقعی برای مقیاسپذیری مدلها ایجاد کرده است. خود DeepSeek نیز در مقالهای پژوهشی اذعان کرد که در مقایسه با مدلهای بسته پیشرو مانند Gemini 3 با محدودیت منابع پردازشی مواجه است.
همچنین یکی از مدیران فنی تیم Qwen متعلق به Alibaba اعلام کرده احتمال اینکه یک شرکت چینی طی سه تا پنج سال آینده از غولهای آمریکایی جلو بزند، کمتر از ۲۰ درصد است.
با این حال، چین نقاط قوت مهمی دارد:
۱. کارایی بالاتر مدلها
شرکتهای چینی در توسعه مدلهای کارآمد با هزینه پردازشی کمتر پیشتاز شدهاند. پیشرفت در «بهینهسازی استنتاج» و تکنیکهای فشردهسازی (quantization) باعث شده با منابع کمتر، عملکرد قابلتوجهی ارائه دهند.
۲. مزیت انرژی
چین در حال تجربه یک جهش بزرگ در ظرفیت تولید برق است و طی چهار سال گذشته بیش از کل ظرفیت افزودهشده آمریکا برق جدید ایجاد کرده است. این موضوع امکان توسعه مراکز داده و زیرساختهای هوش مصنوعی را تسهیل میکند.
۳. مدلهای متنباز
با عرضه مدلهای متنباز یا open-weight رقابتی، شرکتهای چینی در حال تضعیف «خندق اقتصادی» شرکتهای آمریکایی هستند که بر مدلهای بسته و گرانقیمت تکیه دارند. اگر یک شرکت بتواند مدل چینی را با هزینه پایین روی زیرساخت خود اجرا کند، انگیزه پرداخت هزینه بالا به ارائهدهندگان آمریکایی کاهش مییابد.
جولیان سان از Gartner معتقد است چشمانداز جهانی هوش مصنوعی به سمت «چندقطبی شدن» در لایههای مختلف استک فناوری حرکت میکند، نه سلطه یک اکوسیستم واحد.
آمریکا همچنان در حوزههایی مانند نیمهرساناهای پیشرفته، پژوهشهای مرزی و زیرساختهای ابری عظیم (hyperscaler) برتری دارد. همچنین شرکتهای آمریکایی همچنان سرمایههای عظیمی جذب میکنند و ابزارهایشان در سطح جهانی بهکار گرفته میشود.
در عین حال، Brad Smith، رئیس Microsoft، هشدار داده شرکتهای آمریکایی باید «کمی نگران» یارانههایی باشند که دولت چین به رقبایش در حوزه هوش مصنوعی ارائه میدهد — از جمله صندوقهای سرمایهگذاری ملی چند میلیارد دلاری و یارانه انرژی ارزان برای مراکز پردازشی.
پیشبینی استفاده گسترده از استک فناوری چینی در کشورهای «جنوب جهانی» — جایی که هزینه پایین و همسویی ژئوپلیتیک با آمریکا اهمیت کمتری دارد — سناریویی «محتمل اما بلندمدت» توصیف شده است.
در نهایت، رقابت هوش مصنوعی احتمالاً نه به یک برنده مطلق، بلکه به شکلگیری یک نظم چندقطبی منجر خواهد شد؛ نظمی که در آن چین در کارایی و انتشار گسترده فناوری میدرخشد و آمریکا در نوآوری مرزی و زیرساختهای پیشرفته پیشتاز باقی میماند. زمان نشان خواهد داد کدام مدل در مقیاس جهانی دست بالا را خواهد داشت.
منبع: CNBC