پایگاه خبری فولاد ایران - اقدام اخیر ایالات متحده علیه نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، بار دیگر صنعت نفت این کشور، یکی از سیاسیترین بخشهای انرژی جهان، را در کانون توجه قرار داده است. طبق گزارش CNBC، این تحول سرمایهگذاران را واداشته تا بار دیگر ارزیابی کنند که کنترل واقعی منابع نفتی ونزوئلا در دست چه نهادی است و آیا پس از دههها افول، امکان احیای معنادار این صنعت وجود دارد یا نه.
در حال حاضر، پاسخ رسمی روشن به نظر میرسد: شرکت دولتی پترولئوس د ونزوئلا (PDVSA) همچنان کنترل اصلی تولید و ذخایر نفتی کشور را در اختیار دارد. در کنار آن، شرکت آمریکایی شورون از طریق فعالیت مستقیم و مشارکتهای مشترک با PDVSA در ونزوئلا حضور دارد. شرکتهای روسی و چینی نیز در قالب شراکتهایی مشارکت میکنند، اما بنا بر نظر کارشناسان، کنترل اکثریتی همچنان با PDVSA است. بازارها نیز به این ارزیابی واکنش نشان دادهاند؛ سهام شورون در معاملات پیشگشایش رشد قابل توجهی داشت.
ونزوئلا صنعت نفت خود را در دهه ۱۹۷۰ ملی کرد و PDVSA در همین بستر شکل گرفت. تولید نفت این کشور در سال ۱۹۹۷ به اوج حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز رسید، اما از آن زمان بهشدت سقوط کرده و اکنون به حدود ۹۵۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ از این میزان، حدود ۵۵۰ هزار بشکه در روز صادر میشود. فرسودگی زیرساختها، سوءمدیریت و تحریمها از عوامل اصلی این افت به شمار میروند.
اگر در پی تحولات سیاسی، دولتی نزدیکتر به آمریکا و حامی سرمایهگذاری خارجی در ونزوئلا شکل بگیرد، بسیاری از تحلیلگران معتقدند شورون «بهترین موقعیت» را برای گسترش نقش خود خواهد داشت. شرکتهای اروپایی مانند رپسول و انی نیز، به دلیل حضور فعلیشان، میتوانند از چنین تغییری منتفع شوند. با این حال، هرگونه تغییر رژیم میتواند زنجیره تجاری صادرات نفت ونزوئلا را در کوتاهمدت مختل کند.
ابهام درباره اینکه چه نهادی واقعاً قدرت را در دست دارد، ممکن است باعث توقف موقت صادرات شود، زیرا خریداران نمیدانند پرداختها را به چه کسی انجام دهند. این وضعیت با تحریمهای جدید آمریکا علیه «ناوگان سایه»—نفتکشهایی که خارج از چارچوبهای متعارف بیمه و نظارت برای حمل نفت کشورهای تحریمشده فعالیت میکنند—پیچیدهتر شده است. این تحریمها پیشتر صادرات ونزوئلا را تحت فشار قرار داده و حتی باعث کاهش تولید شدهاند.
با وجود این، انتظار میرود شورون همچنان حدود ۱۵۰ هزار بشکه در روز نفت صادر کند، امری که میتواند از بروز شوک فوری در عرضه جهانی جلوگیری کند. با این حال، نااطمینانی سیاسی ممکن است در کوتاهمدت حق بیمهای در حدود ۳ دلار در هر بشکه به قیمت نفت اضافه کند. این افزایش در بازاری رخ میدهد که به گفته بسیاری از تحلیلگران، دستکم در حال حاضر با مازاد عرضه روبهروست و اثر فوری تحولات ونزوئلا را محدود میکند.
اهمیت بلندمدت ونزوئلا برای بازار جهانی نفت بیشتر به نوع نفت تولیدی آن بازمیگردد. نفت سنگین و ترش این کشور اگرچه استخراج دشواری دارد، اما برای پالایشگاههای پیچیده—بهویژه در آمریکا—بسیار ارزشمند است. با این حال، پرسش اساسی این است که آیا صنعت نفت میتواند پس از دو دهه فرسایش و بیتوجهی، با بازگشت سرمایهگذاران خارجی احیا شود یا نه.
حتی در سناریویی خوشبینانه که تحریمها کاهش یابد و صادرات در کوتاهمدت با استفاده از ذخایر موجود افزایش پیدا کند، ظرفیتهای فیزیکی صنعت محدود است. کارشناسان هشدار میدهند که سالها زمان و سرمایهگذاریهای کلان، حداقل ۱۰ میلیارد دلار در سال، برای بازسازی زیرساختها لازم است و بدون محیط امنیتی باثبات، احیای پایدار ممکن نخواهد بود. تجربه کشورهایی مانند لیبی و عراق نیز نشان میدهد که تغییرات آشفته قدرت میتواند همه محاسبات را برهم بزند.
در مجموع، بازداشت مادورو بیش از آنکه بهسرعت عرضه جهانی نفت را دگرگون کند، عدم قطعیت سیاسی را افزایش داده است. کنترل نفت ونزوئلا همچنان در دست دولت و PDVSA است، اما مسیر آینده، چه از منظر سرمایهگذاری خارجی و چه از منظر تأثیر بر بازارهای انرژی، طولانی، پرهزینه و بهشدت وابسته به ثبات سیاسی خواهد بود.
منبع: CNBC