پایگاه خبری فولاد ایران - کشورهای موفق آسیایی با بحرانی جمعیتی روبهرو شدهاند که به سادگی قابل حل نیست. سنگاپور، بهعنوان یکی از پیشرفتهترین اقتصادهای منطقه، سالهاست تلاش میکند نرخ تولد را افزایش دهد، اما با وجود مشوقهای مالی گسترده، مرخصیهای طولانیتر والدین و بستههای حمایتی، تمایل زوجها به فرزندآوری افزایش نیافته است. طبق گزارش ژاپن تایمز، نرخ باروری این کشور اکنون حدود یک فرزند برای هر زن است؛ رقمی که فاصله زیادی با سطح جایگزینی جمعیت (۲.۱ فرزند) دارد و در مقایسه با نرخ ۴.۵ فرزند در زمان استقلال سنگاپور، سقوطی چشمگیر محسوب میشود.
این چالش تنها به سنگاپور محدود نیست. کرهجنوبی، ژاپن، تایوان و چین نیز با نرخهای باروری بسیار پایینتر از حد لازم برای حفظ جمعیت مواجهاند. کارشناسان معتقدند باروری بسیار پایین، در واقع پیامد طبیعی توسعه سریع اقتصادی، افزایش سطح رفاه، شهرنشینی و ارتقای تحصیلات و اشتغال زنان است. با بالا رفتن هزینههای مسکن، آموزش و مراقبت از کودک، تشکیل خانوادههای پرجمعیت دیگر برای بسیاری از زوجها اولویت محسوب نمیشود.
دولتها در سالهای اخیر سیاستهای تشویقی متعددی را به اجرا گذاشتهاند، اما تجربه نشان میدهد پول بهتنهایی نمیتواند روند را معکوس کند. نویسندگان کتاب «جمعیتشناسی سمی» تأکید میکنند که تغییر عمیق ارزشهای اجتماعی — از جمله تمایل به خانوادههای کوچکتر و تمرکز بیشتر بر پیشرفت فردی — نقش تعیینکنندهای در این روند داشته است. حتی اگر این ارزشها دوباره تغییر کند، به دلیل «شتاب جمعیتی»، کاهش رشد جمعیت ممکن است دههها ادامه یابد.
در این میان، برخی کشورها با پیامدهای سیاستهای گذشته خود نیز روبهرو هستند. چین که سالها سیاست تکفرزندی را اجرا میکرد، اکنون برای افزایش تولد تلاش میکند، اما با وجود حذف محدودیتها، کاهش جمعیت ادامه دارد. گزارشها نشان میدهد جمعیت این کشور در سال ۲۰۲۵ بیشترین افت سالانه از دوران مائو تسهتونگ را تجربه کرده است. کرهجنوبی نیز حتی با هشدارهای تند درباره «خطر انقراض»، نتوانسته تغییر محسوسی ایجاد کند.
کارشناسان میگویند مسئله تنها به سیاستهای دولتی محدود نمیشود. زنان امروز خواهان حضور فعال در بازار کار هستند، هزینه تربیت کودک بالاست و هنوز تقسیم مسئولیتهای خانگی میان زنان و مردان متوازن نشده است. در چنین شرایطی، افزایش پایدار نرخ باروری نیازمند صبر طولانی، اصلاحات عمیق اجتماعی و تغییر نگرشهاست، امری که بعید است در کوتاهمدت معجزهآسا رخ دهد.
منبع: Japan Times